Home Het altaarstuk Geopend altaarstuk
Lam Gods
Inhoudsopgave
Het geopende altaarstuk
God de Vader
Maria
Johannes
Zingende Engelen
Kluizenaars
Alle pagina's

Heilige Kluizenaars

 

In de kunstwereld is nogal wat discussie geweest over de plaatsing van de panelen betreffende de pelgrims en de kluizenaars. Een onbekende schilder uit de 16e eeuw heeft de panelen omgedraaid en tot mijn verbijstering heb ik in de Nieuwe Gazet van 26 april 1934 gelezen dat hij op deze wijze de fout van van Eyck heeft willen herstellen. Fout? Welke fout?

Het lijkt me overdreven om van een fout of vergissing te spreken, alhoewel beide panelen qua voorstelling inderdaad makkelijk van plaats kunnen verwisselen. In een boekje uit 1932, waarin gevierd werd dat het Lam Gods 500 jaar bestond, zijn de panelen ook in omgekeerde volgorde afgebeeld. Maar de achterzijde van beide panelen verhindert deze opstelling en om dan te spreken van een vergissing van Van Eyck lijkt me nogal overdreven.  

Het opvallendst aan de paneel van de kluizenaars zijn de twee dames. De één wordt geïdentificeerd met Maria Magdalena. Ze heeft immers een kruik in haar hand. De ander zou de kluizenaar Maria de Egyptische wezen. In mijn optiek klopt deze algemeen aanvaarde analyse niet. Het symbool van Maria de Egyptische is dat zij slechts in heur haar is gekleed. Ze was zo wars van overdaad dat ze alle materiële zaken, waaronder kleding, afwees.Ook wordt er wel gesproken van Maria Magdalena en haar zuster Martha, maar Martha was geen kluizenaar…

Een ander inzicht kwam toen ik op vakantie in Zuid Frankrijk het museum van Tautaval bezocht. Bij de uitgang stond een beeldje van twee dames, de één met een kruik in haar hand en de ander met een boek. Het leken wel Siamese tweelingen, net als op het schilderij van Van Eyck, bedacht ik me.

Twee Maria's?Twee Maria's? Les Saintes PuellesLes Saintes Puelles

Het beeld stelde “Les Saintes Puelles”voor. Er is niet zoveel over deze heiligen te vinden. Het zijn twee maagden die de delen van het lichaam van St Saturnin (St. Sernin/St Saturnus) verzameld hebben nadat hij door de heidenen ter dood was veroordeeld. Voor straf werd hij door een stier door de stad Toulouse gesleurd. De dames hebben zijn overblijfselen gebalsemd en verstopt voor de woedende heidenen. Later is zijn lichaam naar St. Hilaire overgebracht, een abdij in de omgeving van Limoux. Een plaatsje daar in de buurt is vernoemd naar de heilige dames: Mas Saintes Puelles.

Het symbool van St Saturnin is de sikkel die hij in zijn hand houdt. Bovendien was hij een kluizenaar. Op het paneel van de Kluizenaars vinden we St. Saturnin terug (vooraan links). Saturnin is samen met Antonius uit Egypte hét symbool voor de kluizenaars. Ze worden vaak met elkaar verward, alhoewel van Eyck de heilige Antonius als kluizenaar in het midden heeft afgebeeld. Zijn iconen zijn het Tau teken op zijn mantel, de staf en de belletjes aan het koord.

Het feit dat de dames afgebeeld zijn op een paneel met een afbeelding van St Saturnin lijkt me voldoende reden om aan te nemen dat dit Les Saintes Puelles zijn.



 

Zoek op deze site

Boekenkast